28
pon, sep
Kadionica iz sedmog veka
Category

Kadionica iz sedmog veka

Zanimljivosti iz naših krajeva

Staro selo Pepeljevac, nadomak Kuršumlije, znano je po tragovima hrama Svete Nedelje, koji se nalaze na seoskom groblju. O toj bogomolji i sada u narodu žive priče i legende.

- Jedna od njih veli da je crkvu porušio neki Turčin koji je kamen, od koga je svetinja u Pepeljevcu bila sagrađena, koristio za gradnju česme u susednom selu Mačkovcu. Prilikom prenošenja kamena, Turčin je stradao. Ne zna se kako se to desilo, ali se pouzdano zna da je u temelju ove razrušene crkve pronađena dobro očuvana kadionica, bogoslužbeni predmet, čija ornamentika predstavlja pravi raritet i jedinstven primer ne samo na Balkanu, već i na širem području. Izlivena je u bronzi sa reljefnim prikazima religioznog sadržaja, nadahnutim prizorima iz Hristovog života. Bliska je vizantijskoj umetnosti šestog i sedmog veka, a čuva se u Narodnom muzeju u Beogradu – navodi Milan Savić iz Pepeljevca, student arheologije, dodavši da je hram u Pepeljevcu dokaz da su ovi prostori bili naseljeni u najstarijim epohama.

Na Balkanskom poluostrvu dosad nije nađena ni jedna ovakva kadionica, ali se zna za tridesetak sličnih sa tla Sirije, Egipta, Italije i Južnog Krima. Smatra se da su izrađivane u radionicama u Palestini i Siriji između sedmog i osmog veka i da su bile suvenir koji su donosili hodočasnicima Svete zemlje.

Pretpostavlja se da je ova crkvena posuda, u koju se na žar stavlja tamjan i kadi određeno mesto, pripadala nekoj od drevnih svetinja u blizini Kuršumlije – vizantijskoj baziliki na ušću Kosanice u Toplicu ili prvim zadužbinama velikog srpskog župana Stevana Nemanje, manastirima Svetog Nikole, na ušću Banjske u Toplicu, ili Svete Bogorodice, na ušću Kosanice u Toplicu, a potom darovana bogomolji u Pepeljevcu, mada arheološka istraživanja hrama u Pepeljevcu nisu vršena.

Savić smatra da su reljefni prikazi Hristovog života na kadionici identični prikazima na ampulama u kojima su hodočasnici donosili vodu i ulje iz jerusalimskih crkava ili osvećenu zemlju sa mesta Isusovog stradanja.

Prema rečima Zorana Minića, predsednika mesne zajednice u Pepeljevcu, vernici ovog sela i i susednog Mačkovca su odlučili da, sopstvenim sredstvima i uz pomoć donatora, obnove hram Svete Nedelje i nekadašnjoj svetinji povrate stari sjaj.

Radoljub Gligorijević

Radovi na obnovi hrama: